Một số vấn đề cần hay hay lưu ý.

Bốn là  , đổi mới cơ chế tài chính đối với nhóm các đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp các dịch vụ công có khả năng tầng lớp hóa cao, tự bảo đảm quơ hoài hoạt động (các trường đại học, bệnh viện…) theo hướng trao quyền tự chủ, tự chịu nghĩa vụ đồng bộ cả về tổ chức thực hành nhiệm vụ, nhân lực, tài chính, tài sản khi cung cấp dịch vụ gắn với nhu cầu của xã hội, được quyết định thu giá dịch vụ trên cơ sở khung giá tính đủ các chi phí hợp lý, đúng luật pháp do cấp có thẩm quyền ban hành; được quốc gia giao vốn, xác định giá trị tài sản để giao cho đơn vị quản lý theo cơ chế giao vốn cho doanh nghiệp; được quyền huy động vốn, sử dụng vốn, tài sản gắn với nhiệm vụ được giao theo quy định để mở rộng việc cung cấp dịch vụ sự nghiệp công, tự quyết định số người làm việc và trả lương trên cơ sở thang bảng lương của quốc gia và hiệu quả, chất lượng công việc

Một số chính sách xã hội hóa chưa quy định phân minh về sở hữu của các cơ sở ngoài công lập, chưa phân biệt rõ sự dị biệt giữa các hoạt động có thực chất lợi nhuận và phi lợi nhuận. Đơn vị sự nghiệp ra đời đã cho thấy nhiều điểm tích cực trong việc cung cấp các dịch vụ cho từng lớp, tuy nhiên thực tế cũng cho thấy còn nhiều vấn đề cần phải xem xét, bổ sung để hoạt động cung ứng dịch vụ của các đơn vị sự nghiệp tại các bộ, ngành ngày càng tốt hơn.

Việc kiểm toán hoạt động dịch vụ là một nội dung quan yếu trong vắng kiểm toán tại đơn vị sự nghiệp của bộ, ngành.

Nhà nước có thể can thiệp trong hai trường hợp: một là, khi giá dịch vụ tính ra cao hơn mặt bằng giá chung, nhà nước dùng phần vốn đã hỗ trợ cho cơ sở (như: nhà cửa, đất đai.

Nhiều đơn vị giao khoán cho cá nhân chủ nghĩa hoặc nhóm người không qua đấu thầu với mức thu khoán thấp từ nhiều năm không điều chỉnh, do đó vừa có tình trạng thất thu cho cơ sở và cả nhà nước do không kê khai nộp thuế đầy đủ, vừa ảnh hưởng đến lợi. Ở một số đơn vị còn khuyến khích chi thưởng cho các tổ chức, cá nhân tham dự tổ chức hoạt động dịch vụ không đúng quy định, tạo cơ chế không sáng tỏ trong khai triển thực hiện.

Thứ sáu,   hoạt động liên doanh kết liên, góp vốn để cung cấp dịch vụ trong các đơn vị sự nghiệp diễn ra khá phổ thông, tuy nhiên bộ, ngành chủ quản chưa có sự chỉ đạo chỉ dẫn hợp nhất về quản lý chuyên môn, quản lý tài chính, buông lỏng quản lý, chạy theo số lượng, lạm dụng kỹ thuật để tăng thu, một số đơn vị giao cho công đoàn quản lý hoặc giao khoán cho tổ chức, cá nhân chủ nghĩa bên ngoài tổ chức kinh dinh, nên có tình trạng tài sản đưa vào dùng không được kiểm định chất lượng, thiếu căn cứ xác định giá trị tài sản, xác định tỷ lệ phân chia lãi cho các bên không hợp lý, chưa tính tình đầy đủ đến lợi ích của người dùng dịch vụ, từ đó dẫn đến phân phối không có cơ sở, bị lợi dụng để thu lời từ người dùng dịch vụ, mức thu dịch vụ áp dụng không hợp lý, trong khi hồ hết các loại hình dịch vụ có thuộc tính đặc thù, người được cung cấp dịch vụ không có nhiều chọn lọc nhưng bộ, ngành chủ quản chưa có sự quản lý về giá, chưa kiểm soát việc xác định mức thu như thế nà hợp, bảo đảm đủ bù đắp chi phí và có tích lũy hợp lý, song song chưa bảo vệ quyền lợi cho cho người dùng dịch vụ.

Hai là  , nhà nước cần tiếp chuyện giữ vai trò chủ đạo, tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở vật chất các hoạt động sự nghiệp công cơ bản và cơ cấu lại chi thẳng tắp đối với các hoạt động cung cấp dịch vụ công theo hướng đảm bảo kinh phí hoạt động trực tính đối với các đơn vị sư nghiệp được quốc gia giao nhiệm vụ theo số lượng, chất lượng hoạt động ở các địa bàn vùng núi, vùng xa, hải đảo, vùng dân tộc ít người trong các lĩnh vực sự nghiệp công; chuyển từ giao dự toán cho các đơn vị cung cấp dịch vụ sự nghiệp công như bây giờ sang thực hành phương thức đặt hàng, mua hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ sự nghiệp không phân biệt cơ sở công lập, ngoài công lập nhằm tạo môi trường thuận tiện, cạnh tranh, bảo đảm phát triển bình đẳng giữa các đơn vị công lập và ngoài công lập.

Thứ hai,   các đơn vị sự nghiệp theo quy định phải xây dựng Quy chế tiêu xài nội bộ, tuy nhiên Quy chế tiêu pha nội bộ phần đông còn nhiều điểm quy định không rõ ràng, chưa bao quát hết nguồn thu, nhiệm vụ chi, quy định phân phối thu nhập chưa gắn với hiệu quả và chất lượng công việc; chưa có quy định về quản lý, dùng tài sản công dự hoạt động sản xuất kinh dinh dịch vụ, chưa xây dựng định mức tiêu hao vật tư hóa chất, nhân lực, khấu hao tài sản một mực, tiêu thức phân bổ công cụ, công cụ thích hợp với thời gian sử dụng làm cơ sở soát, giám sát và xác định phí của hoạt động sản xuất kinh dinh dịch vụ và chưa ban hành khung bảng giá dịch vụ làm cơ sở ký kết giao kèo, quản lý và thanh lý hợp đồng.

Thực tế tại nhiều bộ, ngành mức độ tự chủ của các đơn vị đều cao hơn so với mức độ tự chủ tính theo dự toán giao, một số đơn vị chừng độ tự chủ Thực tế cao hơn nhiều so với dự toán, điều này dẫn đến các đơn vị phát triển hoạt động dịch vụ không có định hướng, các điều kiện pháp lý cấp thiết không được chuẩn bị đầy đủ, nên hoạt động không hiệu quả, không cân đối được thu chi, không bảo toàn được tài sản nhà nước.

Năm là,  nhà nước khuyến khích các đơn vị sự nghiệp công mua dịch vụ công từ khu vực tư nhân đối với các dịch vụ mà tư nhân có thể làm tốt và giảm được số người làm dịch vụ trong cơ quan nhà nước, như bảo dưỡng công cụ phòng cháy, chữa cháy, các phương tiện tin học, đáp ứng nhu cầu về công cụ đi lại, làm vệ sinh và công việc phục vụ trong cơ quan…  Sáu là,  hoàn thiện hơn các phương tiện quản lý và vai trò kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý quốc gia đối với hoạt động cung cấp dịch vụ sự nghiệp công nhằm cung cấp tốt hơn cho mọi tầng lớp quần chúng, phát huy các yếu tố hăng hái, hạn chế các mặt trái của cơ chế thị trường.

Thứ ba,   một số đơn vị nguồn thu từ hoạt động dịch vụ lại coi như khoản thu phí, lệ phí và bổ sung nguồn kinh phí để dùng, không thực hiện hạch toán riêng để có căn cứ kê khai nộp thuế theo quy định; đối với chi phí còn nhiều đơn vị không hạch toán riêng, rõ ràng, sáng tỏ kết quả hoạt động dịch vụ, do các khoản uổng hạch toán lẫn trong uổng hoạt động thẳng tuột của đơn vị và một số khoản hoài chưa tính hoặc không có khả năng tính đúng, tính đủ, do đó không có cứ để xác định đúng số thuế phải nộp theo quy định.

Từ những tồn tại, bất cập nêu trên, hoạt động kiểm toán tại các đơn vị này cần đưa ra được các giải pháp để cải tiến hoạt động dịch vụ của các đơn vị sự nghiệp theo hướng:  Một là  , cần hoàn thiện cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập bằng việc tăng cường phân cấp và thực hiện trao quyền tự chủ, tự chịu nghĩa vụ cao hơn cho các đơn vị cả về tổ chức thực hiện nhiệm vụ, nhân công, tài chính theo hướng mở hơn trên cơ sở có tính đến đặc điểm từng loại hình đơn vị, khả năng và nhu cầu thị trường, trình độ quản lý; sáng tỏ hóa các hoạt động liên doanh, kết liên của các đơn vị sự nghiệp công lập; khắc phục tình trạng công - tư lộn lạo.

Quốc gia nên thành lập quỹ riêng để giải quyết, không để các cơ sở chịu thiệt. Nguồn: internet Dựa vào thuộc tính và tác dụng của dịch vụ được cung ứng thì dịch vụ công bao gồm: Dịch vụ hành chính công; Dịch vụ sự nghiệp công và Dịch vụ công ích, trong đó Dịch vụ sự nghiệp công bao gồm: các hoạt động cung cấp phúc lợi từng lớp cần yếu cho người dân như: văn hóa, giáo dục, y tế, khoa học, thể dục thể thao, an sinh từng lớp… khuynh hướng chung giờ là quốc gia chỉ thực hành những dịch vụ nào mà từng lớp chẳng thể làm được hoặc không muốn làm, nên quốc gia đã chuyển giao một phần việc cung ứng loại dịch vụ này cho khu vực tư nhân và các tổ chức từng lớp.

Vì mục đích lợi nhuận, tư nhân tham dự hoạt động dịch vụ luôn có thiên hướng đẩy giá dịch vụ lên cao, đi kèm với đó là việc xác định giá, cước, phí dịch vụ một cách khá tùy tiện và cơ chế tài chính, thu chi thiếu minh bạch, ảnh hưởng thụ động đến những người hưởng dịch vụ, nhiều dịch vụ còn mang tính tự phát, thiếu điều tra, khảo sát kỹ lưỡng, thiếu chuẩn bị các điều kiện để đảm bảo chất lượng dịch vụ, dẫn đến tình trạng một số cơ sở không duy trì được quy mô ban sơ, thậm chí phải giải thể.

Theo tùng san Nghiên cứu khoa học kiểm toán số 71. Và rút cuộc, vấn đề chủ chốt trong hạch toán là phải tính đúng, tính đủ; điều này liên tưởng trực tiếp đến các vấn đề học phí, viện phí và các loại phí dịch vụ công khác, bản chất là vấn đề giá của dịch vụ công. ) Để tính giảm bớt giá đầu vào và giữ mặt bằng giá ở mức hợp lý; hai là, với các trường hợp cần thực hành chính sách công bằng từng lớp, không nên bắt các cơ sở phải miễn, giảm phí, gây thất thu và không công bằng giữa các cơ sở.

Của người dùng dịch vụ. Đổi mới cơ chế tính giá đặt hàng sản phẩm, dịch vụ công; quốc gia quy định giá hoặc khung giá sản phẩm, dịch vụ đối với các loại dịch vụ cơ bản có vai trò thiết yếu đối với từng lớp; từng bước tính đúng, tính đủ các uổng hợp lý trong giá dịch vụ sự nghiệp phù hợp với thị trường và khả năng của NSNN; xóa bỏ bao cấp qua giá, phí dịch vụ; thực hành chính sách tương trợ trực tiếp cho các đối tượng chính sách tầng lớp, các đối tượng nghèo để được tiếp cận và hưởng thụ các dịch vụ sự nghiệp công cơ bản thiết yếu với chất lượng cao hơn; đảm bảo lợi ích của các đơn vị cung ứng dịch vụ sự nghiệp công.

Trong việc thực hành chính sách phí và lệ phí, vừa có tình trạng chưa thu đúng, thu đủ, lại vừa có tình trạng tự đặt ra những khoản thu ngoài quy định, lạm thu, cơ chế dùng không minh bạch, không hiệu quả, gây bất bình trong dư luận tầng lớp.

Việc kiểm toán hoạt động dịch vụ là một nội dung quan trọng trong bẩm kiểm toán tại đơn vị sự nghiệp của bộ, ngành. Ba là,  hoàn thiện cơ chế đặt hàng, mua hàng, giao nhiệm vụ cung ứng dịch vụ công theo hướng ban hành hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật và tiêu chí, tiêu chuẩn của từng loại hình dịch vụ công. Thứ tư,   những kết quả thực hành chủ trương xã hội hóa cung ứng dịch vụ của đơn vị sự nghiệp trong những năm qua là quá chậm, tự phát, chưa đạt được như mục tiêu đề ra.

Bởi vậy, khi thực hành kiểm toán hoạt động dịch vụ của các đơn vị sự nghiệp tại các bộ, ngành cần lưu ý một số nội dung sau:  Thứ nhất,   xác định chừng độ tự chủ chưa hiệp nên hoạt động dịch vụ không có hiệu quả gây lãng phí ngân sách quốc gia: việc lập và xét duyệt đề án tự chủ tài chính tại nhiều đơn vị chưa tâm tính, xác định đầy đủ các nguồn thu và nhiệm vụ chi, đặc biệt là nguồn thu từ hoạt động dịch vụ dẫn đến xác định chừng độ tự bảo đảm kinh phí của đơn vị chưa hợp lý gây hoang toàng ngân sách, hồ hết các đơn vị được giao quyền tự chủ tài chính nhưng hàng năm vẫn cấp tăng kinh phí chi thẳng tắp trong khi đơn vị có nguồn thu tại đơn vị lớn, đủ trang trải chi phí tăng thêm.

Việc quản lý góp vốn liên doanh của các đơn vị cũng rất hạn chế và lỏng lẻo, có những đơn vị thực hiện góp vốn liên doanh trên 51% vốn điều lệ, có quyền chi phối hoạt động song kinh doanh lỗ kéo dài, vượt quá cả phần vốn góp, trong khi quản trị phí yếu kém, mất cân đối thu - chi, làm thất thoát và không bảo toàn được tài sản nhà nước. Ban hành tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ sự nghiệp cung cấp cho từng lớp, hệ thống các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành và chất lượng thực hiện nhiệm vụ được giao.

Đây là những biểu lộ của tình trạng “thương mại hóa” các dịch vụ công đã bị phê phán gay gắt trong nhiều năm qua. Thứ năm,   môi trường pháp lý cho việc xã hội hóa và quản lý các hoạt động cung ứng dịch vụ còn nhiều hạn chế, điều ấy gây ra “khoảng trống pháp lý” và sự không đồng đều của hoạt động xã hội hóa giữa các lĩnh vực khác nhau.