Tái cơ cấu ngân hàng: Khi con nợ sáng tạo và chủ nợ là một!.

Rất có thể rằng, những khoản nợ trong các tập đoàn tư nhân ngày hôm nay đang là nhóm 1 hay 2 nhưng trong tương lai, phải nền kinh tế, đặc biệt là thị trường bất động sản phục hồi chậm và nhà đầu tư nước ngoài rời bỏ thị trường mua bán nợ, chúng ngay lập tức biến thành nợ nhóm 4 hay nhóm 5

Như vậy, đặt vấn đề vốn thực, được hiểu là các cổ đông lớn góp vốn vào ngân hàng không phải bằng năng lực tài chính của chính mình, thậm chí lấy cả tiền gửi của dân, diễn tấu qua nhiều bút toán “phù thủy” để biến thành phần vốn góp của mình. Các chương trình này được cho là “đạn đã lên nòng” để áp dụng trong quá trình tái cấu trúc hệ thống nhưng khi ngân hàng Nhà nước vừa định thử nghiệm Thông tư 02 thì vấp phải sự ca cẩm của hàng loạt tổ chức tín dụng, buộc phải hoãn thêm một năm rưỡi.

Ông Bùi Huy Thọ, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý cấp phép các tổ chức tín dụng và hoạt động nhà băng (ngân hàng quốc gia) cho biết: “nhà băng Nhà nước đánh giá thận trọng nguồn lực tài chính của các cổ đông khi tham gia góp vốn, mua cổ phần tại các tổ chức tín dụng để chối từ những nhà đầu tư không có đủ năng lực tài chính, dùng vốn vay nhà băng để góp vốn, mua cổ phần và tham dự tái cơ cấu ngân hàng”.

Sở dĩ như vậy là bởi không ít nợ xấu ở một số ngân hàng lại thuộc về chính các ông chủ nhà băng, hay nói cách khác, chủ nợ và con nợ được “tích hợp” trong một chủ thể. Và sau thời gian cả nền kinh tế đang gồng mình xử lý những khoản nợ xấu của quá cố thì một thời kì sau, lại phải đón nhận thêm những khoản nợ xấu khác.

Vấn đề sở hữu chéo và sở hữu lũng đoạn trong hoạt động ngân hàng được cảnh báo khoảng một năm trước đây. Vấn đề sở hữu chéo và sở hữu lũng đoạn trong hoạt động nhà băng được cảnh báo khoảng một năm trước đây.

Và nay, chúng lại sốt dẻo hơn khi tiến trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng đang va vào đó như là một chướng ngại lớn. Con nợ và chủ nợ là một!  Theo chuyên gia Lê Xuân Nghĩa, thành viên Ban Cố vấn Chính phủ, vấn đề đặc biệt quan yếu tiếp theo không hề đơn giản sau xử lý nợ xấu và sắp đặt lại hệ thống theo đúng chuẩn quốc tế trong quá trình tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng chính là xử lý nạn sở hữu chéo, sở hữu có tính lũng đoạn trong hệ thống ngân hàng.

Trên thực tiễn, việc ứng dụng những quy định quản trị rủi ro hoặc những quy định bảo vệ quyền lợi của các cổ đông nhỏ lẻ đối với các nhà băng thuộc dạng trên gần như rất khó thực hành, chứ chưa nói đến việc áp dụng các tiêu chí an toàn, nguyên tắc đòn bẩy tài chính hay tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo chuẩn quốc tế.

Các ông chủ này có đủ quyền lực để biến nợ xấu ngắn hạn thành nợ xấu trung dài hạn.

Và nay, chúng lại sốt dẻo hơn khi tiến trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng đang va vào đó như là một chướng ngại lớn.

Song song, nhà băng quốc gia đã và đang yêu cầu các bộ, ngành, tập đoàn lớn của Nhà nước khai triển kế hoạch sớm thoái vốn của các doanh nghiệp quốc gia tại các tổ chức tín dụng phi nhà băng, loại bỏ sự can thiệp dễ dãi đối với các khoản tín dụng để tránh rủi ro.

Ngoài ra, nhà băng quốc gia cũng sẵn sàng mở cơ chế phối phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để theo dõi, giám sát chém đẹp việc mua bán, chuyển nhượng cổ phần của các tổ chức tín dụng trên thị trường chứng khoán.

Cùng đó, tăng cường giám sát đối với các cổ đông và nhà đầu tư lớn của ngân hàng trong quan hệ tín dụng với nhà băng để hạn chế nguy cơ chi phối của lợi ích nhóm.

Biết rõ thực trạng này, nhà băng quốc gia đã chuẩn bị tầng 10 đề án, bao gồm: các quy định chuẩn quốc tế về kế toán; phân loại tài sản và trích lập đề phòng rủi ro; quản trị, quản trị rủi ro; các chỉ tiêu an toàn theo Basel II; quy cách kiểm toán nội bộ; hệ thống thông tin quản lý, thay đổi chiến lược kinh dinh của từng nhà băng thương mại.

“Nhưng dù với cách nào, nếu họ vi phạm các nguyên tắc, chuẩn hoạt động ngân hàng thì cần phải đưa họ ra khỏi hệ thống ngân hàng, thậm chí ra khỏi hệ thống tài chính, trả họ về với tập đoàn của mình. Ngoại giả, để đối phó với tình trạng sở hữu chéo, sở hữu lũng đoạn như cách đặt vấn đề của ông Nghĩa, ông Thọ cũng nêu một số giải pháp tiếp theo mà ngân hàng Nhà nước sẽ tiến hành như: xây dựng quy định về việc các khoản cho vay để góp vốn, mua cổ phần tại các tổ chức tín dụng phải loại bỏ khỏi vốn lõi khi xác định tỷ lệ an toàn tối thiểu, nhằm hạn chế tình trạng sở hữu, đầu tư chéo.

Tiếp đó là tăng cường công tác thanh tra, rà soát sở hữu chéo, đầu tư chéo để phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định của luật pháp. Đến nỗi, các nhà kiểm toán đã phải thốt lên: có nhiều tập đoàn tư nhân, rất có khả năng về dòng tiền bảo đảm cho họ có thể tính sổ những khoản nợ của mình lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng trong ngày mai.

(Nguồn: Thời báo Kinh tế Việt Nam). Ông Nghĩa cho biết thêm, để xử lý vấn đề này thì không thể càng ngày càng ngày hai, thế nên, các chuyên gia trong Ban Cố vấn Chính phủ đã cảnh báo với Chính phủ rằng, hiện cơ sở pháp lý, chế tài xử lý sở hữu chéo, sở hữu lũng đoạn hiện còn thiếu, trong khi nếu hình sự hóa vấn đề này thì sẽ tác động không tốt đến hệ thống nhà băng vốn được cho là rất mẫn cảm.

Sắp tới, một số nhà băng cần được xử lý theo hướng này, để tránh những cú sốc trong ngắn hạn và tổn thất do nợ xấu trong dài hạn”, ông Nghĩa nói.

Vỏ quýt dày, móng tay có nhọn?  Không phải hốt nhiên mà đại diện Cơ quan Thanh tra giám sát nhà băng (ngân hàng quốc gia) chí ít hai lần trong nửa năm qua tại hai hội thảo chuyên ngành, đã nêu những cảnh báo về vấn đề vốn thực ở không ít nhà băng khi bàn đến vấn đề sở hữu chéo.